Монгол Улсын хамгийн том зэсийн орд. Төр 34%-ийг эзэмшдэг ч 17 жилийн дараа ногдол ашиг аваагүй; иргэдэд хүрч буй мөнгө голчлон улсын төсөвт төлсөн татвараар дамждаг.
Хэн эзэмшдэг вэ
| Эзэмшигч | Хувь | Тайлбар |
|---|---|---|
| Rio Tinto | 66% | Уурхайн өдөр тутмын үйл ажиллагаа, хөгжүүлэлтийг хариуцдаг (Rio Tinto 20-F) |
| Эрдэнэс Оюу толгой (төр) | 34% | Хөрөнгө оруулалтын гэрээгээр хэзээ ч шингэрэхгүй; 30 жилийн дараа 50% хүртэл нэмэгдэж болно (Оюу толгой) |
Мөнгө хаашаа явсан бэ
| Урсгал | Дүн | Хаашаа очсон |
|---|---|---|
| Татвар, роялти, бусад төлбөр (2010 оноос) | 6.1 тэрбум ам.доллар орчим | Улсын төсөв (GeoConversation) |
| Төрийн 34% хувийн ногдол ашиг | 0 | Анх 2017 онд хүлээгдэж байсан; одоогийн тооцоо 2037 он (GeoConversation) |
| Төрийн хувийг санхүүжүүлсэн зээл | 2022 онд 2.4 тэрбум ам.доллар тэглэгдсэн | Уурхайн мөнгөн урсгалаас хүүтэй нь төлөгдөж, ногдол ашгаас өмнө ордог (NS Energy, Оюу толгой) |
| 2026 оны шинэ нөхцөл | Зээлийн хүү 2.5 нэгжээр буурсан | Хүүг 7 биш, 3 жил тутамд хянана (GeoConversation, Arctus) |
Иргэнд хүрсэн хувь
| Үзүүлэлт | Байдал |
|---|---|
| Гэрээгээр зорьсон төрийн ашиг | 53% (Arctus) |
| 17 жилд бодитоор авсан | 25–31%, голчлон татвараар; Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн мэдэгдэл (Arctus) |
| Иргэний хадгаламжийн данс руу | Хадгаламжийн сан «Эрдэнэс Монгол»-ын компаниудын ногдол ашгийн 34%-ийг авдаг (swf.gov.mn); Оюу толгой ногдол ашиг төлөөгүй тул энэ замаар одоогоор юу ч ороогүй |
Нээлттэй асуултууд
Дараах тоонуудыг нийтэд ил мэдээллээс бүрэн олж чадаагүй. Эх сурвалж олдвол энэ хуудсыг шинэчилнэ.
- Төрийн хувийг санхүүжүүлсэн үлдэгдэл зээлийн одоогийн хэмжээ, хүүгийн хувь
- Гэрээний бүрэн эх (Хөрөнгө оруулалтын гэрээ, Хувь эзэмшигчдийн гэрээ, 2015 оны санхүүжилтийн төлөвлөгөө) нийтэд бүрэн ил эсэх
- Оюу толгойн татвар, роялтиас Өмнөговь аймаг, Ханбогд суманд очсон хэсэг
Дэлгэрэнгүй шинжилгээг Гэрээ шударга бол ашиг шударга тайлангаас үзнэ үү.