Монголын хамгийн эртний томоохон зэсийн уурхай, 1978 оноос ажиллаж байгаа бөгөөд «Эрдэнэт үйлдвэр» ТӨҮГ ашигладаг. 2019 оноос хойш төр 100% эзэмшдэг. 2025 онд 4.6 их наяд төгрөгийн түүхэн дээд борлуулалтын орлоготой ажиллаж, улс, орон нутгийн төсөвт 2.2 их наяд төгрөг төлсөн. Иргэд шууд хувьцаа эзэмшдэггүй; тэдний хувь татвар болон Хуримтлалын сангаар дамжиж ирдэг.
Хэн эзэмшдэг вэ
| Эзэмшигч | Хувь | Тайлбар |
|---|---|---|
| Монгол Улсын төр | 100% | 2019 оноос төрийн өмчит үйлдвэрийн газар (GBR ярилцлага) |
Хэрхэн ийм болсон бэ:
| Үе | Эзэмшил | Тайлбар |
|---|---|---|
| 1978–2016 | Монгол 51%, Орос 49% | Монгол-Зөвлөлтийн, дараа нь Монгол-Оросын хамтарсан үйлдвэр (UB Post, GBR ярилцлага) |
| 2016 | Монгол 51%, «Монголиан Коппер Корпорейшн» 49% | Оросын «Ростех» 49%-иа «Монголиан Коппер Корпорейшн»-д 400 сая ам.доллараар худалдсан (Resource World) |
| 2018 | Маргаантай | Худалдаа УИХ-аар дамжаагүй тул «Монголиан Коппер Корпорейшн» 49%-ийг эзэмших эрхгүй гэж Үндсэн хуулийн цэц шийдвэрлэсэн (MINING.COM) |
| 2019 оноос | Төр 100% | (GBR ярилцлага) |
| 2022 | Нөхөн төлбөр | Төр «Монголиан Коппер Корпорейшн»-д нийт 400 сая ам.доллараас хоёр дахь хэсэг болох 153.5 сая ам.долларыг төлсөн (Resource World) |
Мөнгө хаашаа явсан бэ
| Урсгал | Дүн | Тайлбар |
|---|---|---|
| Борлуулалтын орлого, 2025 (урьдчилсан) | 4.6 их наяд төгрөг | Компанийн түүхэн дэх хамгийн өндөр (ikon.mn) |
| Цэвэр ашиг, 2025 | 693.1 тэрбум төгрөг | Зэсийн үнэ өсөж, зардал хэмнэсний дүн (ikon.mn) |
| Улс, орон нутгийн төсөвт төлсөн татвар, төлбөр, 2025 | 2.2 их наяд төгрөг | (ikon.mn) |
| Боловсруулсан хүдэр, 2025 | 39.9 сая тонн | Дээд амжилт; 47.1 сая тонн олборлосон (ikon.mn) |
| 49%-ийг буцааж авсан | 400 сая ам.доллар | «Монголиан Коппер Корпорейшн»-д хэсэгчлэн төлсөн (Resource World) |
Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга 2025 оны 11-р сард Эрдэнэт Оюу толгойтой ойролцоо орлого олдог ч 3 дахин их татвар төлдөг гэж мэдэгдсэн. Тоо баримт дурдаагүй (News.MN).
Иргэнд хүрсэн хувь
| Суваг | Байдал |
|---|---|
| Шууд хувьцаа | Байхгүй. Тавантолгойгоос ялгаатай нь иргэд Эрдэнэтийн хувьцаа эзэмшдэггүй |
| Татвар, төсвийн төлбөр | 2025 онд 2.2 их наяд төгрөг (ikon.mn) |
| Хуримтлалын сан | Хуулиар төрийн өмчит уул уурхайн компаниудаас төрд ногдох ногдол ашгийн 34% иргэдийн Хуримтлалын сангийн дансанд ордог. Эрдэнэт бол 2024 онд нийт 495.6 тэрбум төгрөгийн ногдол ашиг төвлөрүүлсэн таван компанийн нэг бөгөөд энэ нь иргэн бүрийн дансанд 138,900 төгрөг нэмсэн (Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам) |
| Эрдэнэтийн өөрийн хувь | Тусад нь нийтлээгүй |
Нээлттэй асуултууд
Дараах тоонуудыг нийтэд ил мэдээллээс бүрэн олж чадаагүй. Эх сурвалж олдвол энэ хуудсыг шинэчилнэ.
- Эрдэнэт жил бүр төрд хэдэн төгрөгийн ногдол ашиг төлсөн, үүнээс хэд нь Хуримтлалын санд орсон
- Эрдэнэтийн 2024, 2025 оны аудитлагдсан санхүүгийн тайлан
- Орхон аймагт хэд хүрсэн
- Төрийн хувьцааг албан ёсоор хэн эзэмшдэг: Засгийн газар шууд уу, «Эрдэнэс Монгол» уу
Бүрэн дүн шинжилгээг Баялгийг ард түмэнд тайлангаас үзнэ үү.
Эх сурвалж
- GBR — Эрдэнэтийн ерөнхий захиралтай хийсэн ярилцлага (Mongolia Mining 2024)
- UB Post — 2016 оны эзэмшлийн өөрчлөлт (2016.07.01)
- MINING.COM — Үндсэн хуулийн цэцийн шийдвэр (2018.02.28)
- Resource World — Монгол Улс уул уурхайн маргааныг шийдвэрлэхэд 153 сая ам.доллар төлөв (2022)
- ikon.mn — Эрдэнэтийн 2025 оны урьдчилсан гүйцэтгэл (2025.12.25)
- News.MN — Эрдэнэт ба Оюу толгойн харьцуулалт (2025.11.11)
- Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам — Хуримтлалын сан, 2025 оны эхний хагас