Монголын баялаг, тоогоор
Компаниуд
Монголын уул уурхай, олборлох салбарын гол компаниуд: хэн эзэмшдэг, юу олборлодог, хэр том, төрд хэд төлдөг, иргэдэд мөнгө нь хэрхэн хүрдэг.
Хэрхэн унших вэ: график бүр эх сурвалжтай. Доогуур нь цэгэн зураастай үг дээр дарж тайлбарыг уншина. «Тоог хүснэгтээр харах» дээр дарж бүх тоог харна.
Салбарын бүх байгууллага →Компанийн танилцуулга
Зэс
- Хамтарсан
Оюу толгой ХХК
Монголын хамгийн том зэс, алтны уурхайг ашигладаг компани. Гүний уурхай 2025 онд бүрэн ашиглалтад орж, 2030 он гэхэд дэлхийн дөрөв дэх том зэсийн уурхай болно.
Rio Tinto (Их Британи, Австрали) 66% · Эрдэнэс Оюу толгой (төр) 34%
Танилцуулга →
- Төрийн
«Эрдэнэт үйлдвэр» ТӨҮГ
1978 оноос ажиллаж буй Монголын хамгийн эртний том зэсийн уурхай. 2019 оноос бүрэн төрийн өмч; 2025 онд түүхэн дээд орлоготой ажилласан.
Монгол Улсын төр 100%
Танилцуулга →
Нүүрс
- Төрийн
«Эрдэнэс Тавантолгой» ХК
Тавантолгойн коксжих нүүрсний ордын ихэнх хэсгийг ашигладаг төрийн компани. Иргэд шууд хувьцаа эзэмшдэг цорын ганц томоохон уурхай.
«Эрдэнэс Монгол» (төр) 73.5% · Монгол Улсын иргэд 26.4% · Үндэсний аж ахуйн нэгжүүд 0.06%
Танилцуулга →
- Монголын хувийн
Энержи Ресурс ХХК (Mongolian Mining Corporation)
Монголын хамгийн том хувийн нүүрсний компани. Тавантолгойн бүсийн Ухаа худгийн уурхайг ашиглаж, коксжих нүүрсээ угааж экспортолдог. Толгой компани нь Хонконгийн бирждээ бүртгэлтэй.
Ж.Оджаргал (ТУЗ-ийн дарга, хамгийн том хувьцаа эзэмшигч) · Kerry Group (Хонконг)
Танилцуулга →
- Монголын хувийн
«Монголын Алт» МАК ХХК
1993 онд үүсгэн байгуулагдсан Монголын хувийн томоохон групп: Нарийн сухайтын нүүрс, алт, цемент, барилгын материал.
Б.Нямтайшир (үүсгэн байгуулагч), хувийн
Танилцуулга →
- Гадаадын
«Саус Гоби Сэндс» ХХК (SouthGobi Resources)
Хятадын хилээс 40 км зайтай Овоот толгойн нүүрсний уурхайг ашигладаг, Хонконг, Канадын бирждээ бүртгэлтэй компани. Хамгийн том хоёр хувьцаа эзэмшигч нь Хятадын нүүрсний компаниуд.
Хятадын хоёр нүүрсний компани (хамгийн том эзэмшигчид)
Танилцуулга →
- Эзэмшигч нийтлэгдээгүй
«Тавантолгой» ХК
Тавантолгойн ордын нэг хэсгийг ашигладаг, Монголын хөрөнгийн биржийн I ангилалд бүртгэлтэй нүүрсний компани. Өмнөговь аймгийн хамгийн том татвар төлөгч.
Танилцуулга →
Бусад компанийн мэдээллийг эх сурвалжтай нь нэмж байна.
Салбарын түвшинд
Хамгийн их татвар төлөгчид, хамгийн том компаниуд, төрийн компаниудын жин.
Үзүүлэлт 1
Хамгийн их татвар төлөгч 10 компани
Татварын ерөнхий газар, 2024
- 1Эрдэнэс Тавантолгой →НүүрсТөрийн
- 2Оюу толгой →ЗэсХамтарсан
- 3Эрдэнэт үйлдвэр →ЗэсТөрийн
- 4Энержи Ресурс →НүүрсМонголын хувийн
- 5Тавантолгой ХК →НүүрсЭзэмшигч нийтлэгдээгүй
- 6Монголын Алт МАК →НүүрсМонголын хувийн
- 7Хаан банкБанкМонголын хувийн
- 8Голомт банкБанкМонголын хувийн
- 9АПУХүнсМонголын хувийн
- 10Худалдаа хөгжлийн банкБанкМонголын хувийн
Тоог хүснэгтээр харах
| 1 | Эрдэнэс Тавантолгой | Нүүрс | Төрийн |
| 2 | Оюу толгой | Зэс | Хамтарсан |
| 3 | Эрдэнэт үйлдвэр | Зэс | Төрийн |
| 4 | Энержи Ресурс | Нүүрс | Монголын хувийн |
| 5 | Тавантолгой ХК | Нүүрс | Эзэмшигч нийтлэгдээгүй |
| 6 | Монголын Алт МАК | Нүүрс | Монголын хувийн |
| 7 | Хаан банк | Банк | Монголын хувийн |
| 8 | Голомт банк | Банк | Монголын хувийн |
| 9 | АПУ | Хүнс | Монголын хувийн |
| 10 | Худалдаа хөгжлийн банк | Банк | Монголын хувийн |
- Юуг харуулж байна
- Татварын ерөнхий газраас 2024 оны хамгийн их татвар төлөгчөөр тодруулсан 10 компани, эрэмбээр.
- Юу гэсэн үг вэ
- Арван компанийн зургаа нь уул уурхайнх, гурав нь банк. Эхний гурав нь төрийн эсвэл төрийн оролцоотой уурхай: Эрдэнэс Тавантолгой, Оюу толгой, Эрдэнэт.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Төсөв цөөн хэдэн уул уурхайн компаниас хамааралтай. Эдгээр компанийг хэн эзэмшиж, ашиг нь хаашаа очиж байгааг мэдэх нь иргэн бүрт хамаатай.
- Анхаарах зүйл
- Эрэмбийг нийтэлсэн ч дүнг нь нийтлээгүй. Зөвхөн аж ахуйн нэгжийн татвар; роялти, ногдол ашиг өөр.
- Энэ графикийн нэр томьёо
- РоялтиБаялгийг олборлох эрхийн төлөө төрд төлдөг төлбөр, ихэвчлэн борлуулсан үнийн хувиар.Ашигт малтмал ард түмнийх тул олборлогч гаргасан тонн бүрийнхээ төлөө төлбөр төлнө. Компани ашигтай эсэхээс үл хамааран төлдөг тул төрийн найдвартай орлого.Бүрэн тайлбар →Төрийн өмчит компаниТөр бүрэн буюу дийлэнх хувийг нь эзэмшдэг компани.Төр хувийн компаниас зөвхөн татвар авахын оронд бизнесийг шууд эрхэлж, ашгийг нь авах боломж олгодог. Үр дүн нь засаглалаас ихээр хамаардаг: ТУЗ-ийг хэн томилох, тайлан хэр ил тод, шийдвэрийг улс төр удирддаг эсэх.Бүрэн тайлбар →
Үзүүлэлт 2
Хамгийн том 100 компанийн жин
ТОП-100 аж ахуйн нэгж, 2025
73%
ДНБ-тэй харьцуулсан борлуулалт (65.7 их наяд ₮)
30%
нийт татварын орлогын (8.04 их наяд ₮)
6.1%
бүх ажлын байрны (84,700 хүн)
19
компани нь Өмнөговьд бүртгэлтэй
Тоог хүснэгтээр харах
| 73% | ДНБ-тэй харьцуулсан борлуулалт (65.7 их наяд ₮) |
| 30% | нийт татварын орлогын (8.04 их наяд ₮) |
| 6.1% | бүх ажлын байрны (84,700 хүн) |
| 19 | компани нь Өмнөговьд бүртгэлтэй |
- Юуг харуулж байна
- Засгийн газар, Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимын жил бүр шалгаруулдаг хамгийн том 100 компанийн нийт үзүүлэлт.
- Юу гэсэн үг вэ
- Зуун компани ДНБ-тэй харьцуулахад 73%-тай тэнцэх борлуулалт хийж, татварын орлогын 30%-ийг төлсөн ч бүх ажлын байрны ердөө 6.1%-ийг бүрдүүлдэг.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Мөнгө цөөн том компанид, голчлон уул уурхайд төвлөрч, ажлын байр бусад салбарт байна. Иргэдэд хүртээмж нь цалингаар бус голчлон төрөөр дамжиж ирэх ёстой.
- Анхаарах зүйл
- Борлуулалтын орлогыг ДНБ-тэй харьцуулсан нь ойролцоо харьцаа: борлуулалт нэмэгдэл өртөг биш. Уул уурхай таван үзүүлэлт бүгдээр тэргүүлсэн.
- Энэ графикийн нэр томьёо
- Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ)Улсын нутаг дэвсгэр дээр нэг жилд үйлдвэрлэсэн бүх зүйлийн үнэ.ДНБ нь тухайн улсын хилийн дотор нэг жилд үйлдвэрлэсэн бүх бараа, үйлчилгээний зах зээлийн үнийг нэмж гаргадаг. Үйлдвэрлэсэн компани хэнийх болох нь хамаагүй.Бүрэн тайлбар →Төсвийн орлогоТөрийн нэг жилд цуглуулсан бүх мөнгө: татвар, роялти, хураамж, ногдол ашиг гэх мэт.Сургууль, эмнэлэг, тэтгэвэр, зам, цалинг санхүүжүүлдэг. ДНБ-тэй харьцуулахад төрийн орлого эдийн засагтай харьцуулахад хэр том болохыг харуулна.Бүрэн тайлбар →
Үзүүлэлт 3
ТОП-100 дахь уул уурхайн компаниуд
эрэмбэ, 2025
- 1Оюу толгой →ЗэсХамтарсан
- 2Монголын Алт МАК →НүүрсМонголын хувийн
- 4Энержи Ресурс →НүүрсМонголын хувийн
- 13Хан Алтай РесурсУул уурхайЭзэмшигч нийтлэгдээгүй
- 17Саус Гоби Сэндс →НүүрсГадаадын
- 20Хөрөн толгой коал майнингНүүрсЭзэмшигч нийтлэгдээгүй
- 26МАК Евро цементЦементМонголын хувийн
- 28Редпас (гүний уурхайн гүйцэтгэгч)Уурхайн үйлчилгээГадаадын
- 29ТТЖВКоНүүрсЭзэмшигч нийтлэгдээгүй
- 31Трансвест Монголиа (хүнд машин механизм)Уурхайн үйлчилгээЭзэмшигч нийтлэгдээгүй
Тоог хүснэгтээр харах
| 1 | Оюу толгой | Зэс | Хамтарсан |
| 2 | Монголын Алт МАК | Нүүрс | Монголын хувийн |
| 4 | Энержи Ресурс | Нүүрс | Монголын хувийн |
| 13 | Хан Алтай Ресурс | Уул уурхай | Эзэмшигч нийтлэгдээгүй |
| 17 | Саус Гоби Сэндс | Нүүрс | Гадаадын |
| 20 | Хөрөн толгой коал майнинг | Нүүрс | Эзэмшигч нийтлэгдээгүй |
| 26 | МАК Евро цемент | Цемент | Монголын хувийн |
| 28 | Редпас (гүний уурхайн гүйцэтгэгч) | Уурхайн үйлчилгээ | Гадаадын |
| 29 | ТТЖВКо | Нүүрс | Эзэмшигч нийтлэгдээгүй |
| 31 | Трансвест Монголиа (хүнд машин механизм) | Уурхайн үйлчилгээ | Эзэмшигч нийтлэгдээгүй |
- Юуг харуулж байна
- 2025 оны ТОП-100 жагсаалтад орсон уул уурхайн болон уул уурхайд үйлчилдэг компаниуд, эрэмбээр.
- Юу гэсэн үг вэ
- Оюу толгой дөрөв дэх жилдээ тэргүүлж, анх удаа ашгаараа ч нэгдүгээрт орсон. Эхний 31-д 10 уул уурхайн компани байна; тэдний гурав нь уурхайд үйлчилгээ, тоног төхөөрөмж нийлүүлдэг.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Уул уурхай зөвхөн уурхай биш: ханган нийлүүлэгч, гүйцэтгэгч олон компанийг тэтгэдэг. Монголын компаниуд энэ гинжин хэлхээний хэдэн хувийг авч байгаа нь ажлын байр, үнэ цэнэ үлдэх эсэхийг шийднэ.
- Анхаарах зүйл
- Эрэмбийг нийтэлсэн, компани тус бүрийн дүнг нийтлээгүй. Эрдэнэс Тавантолгой, Эрдэнэтийн эрэмбийг эх сурвалж дурдаагүй.
Үзүүлэлт 4
Хамгийн том 10 төрийн өмчит компани
2024
29%
ДНБ-тэй харьцуулсан борлуулалт (22.9 их наяд ₮)
20%
нийт татварын орлогын (5.5 их наяд ₮)
2%
бүх ажлын байрны (27,100 хүн)
Тоог хүснэгтээр харах
| 29% | ДНБ-тэй харьцуулсан борлуулалт (22.9 их наяд ₮) |
| 20% | нийт татварын орлогын (5.5 их наяд ₮) |
| 2% | бүх ажлын байрны (27,100 хүн) |
- Юуг харуулж байна
- 2024 оны хамгийн том 10 төрийн өмчит компанийн нийт борлуулалт, татвар, ажилтан.
- Юу гэсэн үг вэ
- Арван төрийн компани ДНБ-ий 29%-тай тэнцэх борлуулалт хийж, татварын 20%-ийг төлсөн ч бүх ажлын байрны 2%-ийг бүрдүүлдэг.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Төр бол улсын хамгийн том бизнес эзэмшигч. Эдгээр компани хэр сайн удирдагдаж, ашгаа хэрхэн хуваарилж, хэр ил тод тайлагнаж байгаа нь иргэдийн хүртэх хувийг шууд шийднэ.
- Анхаарах зүйл
- Компани бүрийн дүнг эх сурвалж зургаар нийтэлсэн тул энд нийт дүнг харуулав.
- Энэ графикийн нэр томьёо
- Төрийн өмчит компаниТөр бүрэн буюу дийлэнх хувийг нь эзэмшдэг компани.Төр хувийн компаниас зөвхөн татвар авахын оронд бизнесийг шууд эрхэлж, ашгийг нь авах боломж олгодог. Үр дүн нь засаглалаас ихээр хамаардаг: ТУЗ-ийг хэн томилох, тайлан хэр ил тод, шийдвэрийг улс төр удирддаг эсэх.Бүрэн тайлбар →
Үзүүлэлт 5
Нүүрсний үнэ унахад ашиг хэрхэн буурсан бэ
2024 ба 2025
Эрдэнэс Тавантолгой, цэвэр ашиг
их наяд төгрөг
- 20244.5
- 20251.1
−76%
Монголиан Майнинг Корпорейшн, ашиг
сая ам.доллар
- 2024242
- 20256.1
−97%
Тоог хүснэгтээр харах
| 2024 | 2025 | ||
|---|---|---|---|
| Эрдэнэс Тавантолгой, цэвэр ашиг (их наяд төгрөг) | 4.5 | 1.1 | −76% |
| Монголиан Майнинг Корпорейшн, ашиг (сая ам.доллар) | 242 | 6.1 | −97% |
- Юуг харуулж байна
- Хоёр том нүүрсний компанийн ашиг 2024, 2025 онд.
- Юу гэсэн үг вэ
- Нүүрсний үнэ унахад Эрдэнэс Тавантолгойн ашиг дөрөв дахин, Монголиан Майнинг Корпорейшны ашиг бараг бүхэлдээ алга болсон.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Иргэдийн ногдол ашиг, төсвийн орлого хоёул эдгээр ашгаас хамаардаг. Тогтвортой хуваарилалт, сайн жилүүдэд хуримтлуулах дүрэмгүй бол иргэдийн хүртэх хувь нүүрсний үнээр савлана.
- Анхаарах зүйл
- Хоёр компани өөр мөнгөн тэмдэгтээр тайлагнадаг тул тус тусдаа харуулав. Монголиан Майнинг Корпорейшны дүн нь хувьцаа эзэмшигчдэд ногдох ашиг.
- Энэ графикийн нэр томьёо
- Цэвэр ашигОрлогоос бүх зардал, хүү, татварыг хассаны дараа үлдэх дүн.Тайлангийн хамгийн доод мөр. Цэвэр ашиг хувьцаа эзэмшигчдийнх; компани үүнийг ногдол ашиг болгон тарааж эсвэл хөрөнгө оруулалтад үлдээж болно.Бүрэн тайлбар →Ногдол ашигКомпанийн ашгаас хувьцаа эзэмшигчдэд олгосон хэсэг.Компани ашиг олвол ТУЗ нь түүний нэг хэсгийг эзэмшигчдэд, эзэмшсэн хувьцааных нь хэмжээгээр олгохоор шийдэж болно.Бүрэн тайлбар →