Гадаад худалдаа
Монгол Улс түүхий эдээ гадагш зарж, хэрэглэдэг зүйлийнхээ ихэнхийг гаднаас худалдаж авдаг. Энэ хэсэг бид хэдийг зарж, хэдийг авч байгаа, хэнд, юу зарж байгааг харуулна.
Хэрхэн унших вэ: график бүр эх сурвалжтай. Доогуур нь цэгэн зураастай үг дээр дарж тайлбарыг уншина. «Тоог хүснэгтээр харах» дээр дарж бүх тоог харна.
Үзүүлэлт 1
Экспорт ба импорт, жилээр
тэрбум ам.доллар, 2019–2025
- Экспорт
- Импорт
0
5
10
15
20
15.7
11.3
2019202020212022202320242025
Тоог хүснэгтээр харах
| Экспорт | Импорт | |
|---|---|---|
| 2019 | 7.6 | 6.1 |
| 2020 | 7.6 | 5.3 |
| 2021 | 9.2 | 6.8 |
| 2022 | 12.5 | 8.7 |
| 2023 | 15.2 | 9.3 |
| 2024 | 15.8 | 11.6 |
| 2025 | 15.7 | 11.3 |
- Юуг харуулж байна
- Монгол Улсын жил бүр гадагш зарсан (экспорт), гаднаас худалдаж авсан (импорт) барааны үнэ, гаалийн бүртгэлээр.
- Юу гэсэн үг вэ
- Экспорт 2019 онд 7.6 тэрбум ам.доллар байснаа 2025 онд 15.7 тэрбум болж хоёр дахин өссөн бөгөөд жил бүр импортоос давсан. Энэ зөрүү буюу худалдааны ашиг 2025 онд 4.4 тэрбум ам.доллар байв.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Экспорт гаднаас авах шатахуун, машин техник, автомашин, хүнсний мөнгийг олж өгдөг. Экспортын бараг бүгд ашигт малтмал тул улсын орлого бүхэлдээ түүний үнээр өсөж, буурдаг.
- Анхаарах зүйл
- Зөвхөн бараа, аялал жуулчлал, тээвэр зэрэг үйлчилгээ ороогүй. Худалдааны ашиг мөнгө Монголд үлддэг гэсэн үг биш: экспортын орлогын нэг хэсэг гадаадын эзэмшигч, зээлдүүлэгчдэд очдог. 2019, 2020, 2023 оны импортыг Статистикийн хорооны нийтэлсэн нийт дүн, өөрчлөлтөөс тооцсон.
- Энэ графикийн нэр томьёо
- Гадаад худалдааны тэнцэлЭкспортоос импортыг хассан дүн.Улс гадагш худалдаж авснаасаа их зарвал худалдааны ашигтай, их худалдаж авбал алдагдалтай байна.Бүрэн тайлбар →Үндэсний нийт орлого (ҮНО)Хаана олсноос үл хамааран тухайн улсын оршин суугчдад хамаарах орлого.ҮНО нь ДНБ дээр оршин суугчдын гадаадаас олсон орлогыг нэмж, гадаадынханд төлсөн орлогыг хасна: гадаадын эзэмшигчдийн эх орондоо гаргасан ашиг, гадаадын зээлдүүлэгчдэд төлсөн хүү, гадаад ажилчдын цалин.Бүрэн тайлбар →
Үзүүлэлт 2
Экспорт хаашаа явдаг вэ
экспортын үнийн дүнгийн хувь, 2025
- Хятад89.4%
- Швейцарь6.9%
- Бусад3.7%
Тоог хүснэгтээр харах
| Хятад | 89.4% |
| Швейцарь | 6.9% |
| Бусад | 3.7% |
- Юуг харуулж байна
- 2025 онд Монголын экспорт аль улс руу явсныг үнийн дүнгийн хувиар.
- Юу гэсэн үг вэ
- Экспортоос олсон 10 доллар тутмын 9 нь Хятадаас ирдэг. Үлдсэний ихэнх нь Швейцарьт зарсан алт.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Ганц худалдан авагчаас хамаарах нь тэр худалдан авагчид үнэ тохирох хүчтэй байр суурь олгож, Хятадын эрэлт, хилийн журам, үнэ өөрчлөгдөхөд Монголыг эмзэг болгодог. Олон улсад зарж, дотооддоо илүү боловсруулах нь эрсдэлийг тараана.
- Анхаарах зүйл
- Үнийн дүнгээр тооцсон хувь. Худалдааны компаниудад зарсан зарим бараа өөр улсад хүрч болно. Нүүрс шиг хүнд, их хэмжээний барааны хувьд Хятад хамгийн хямд зам.
Үзүүлэлт 3
Бид гаднаас юу худалдаж авдаг вэ
сая ам.доллар, 2025
- Машин, тоног төхөөрөмж2,297
- Шатахуун2,174
- Барилгын материал1,452
- Хүнс1,217
- Суудлын автомашин1,003
- Ачааны автомашин794
- Бусад2,375
Тоог хүснэгтээр харах
| Машин, тоног төхөөрөмж | 2,297 |
| Шатахуун | 2,174 |
| Барилгын материал | 1,452 |
| Хүнс | 1,217 |
| Суудлын автомашин | 1,003 |
| Ачааны автомашин | 794 |
| Бусад | 2,375 |
- Юуг харуулж байна
- 2025 онд Монгол Улс гаднаас худалдаж авсан барааг үндсэн бүлгээр, сая ам.доллараар.
- Юу гэсэн үг вэ
- Машин техник, шатахуун хамгийн их зардал, тус бүр 2.2–2.3 тэрбум ам.доллар. Монгол нүүрс экспортолдог ч бензин, дизелийнхээ бараг бүгдийг, ихэнхийг нь Оросоос импортолдог.
- Бидэнд яагаад чухал вэ
- Импортын шатахуун, хүнс, барилгын материалд зарцуулсан доллар бүр уул уурхайн орлогоос буцаад гадагш гарч буй мөнгө. Газрын тос боловсруулах, барилгын материал үйлдвэрлэх зэргээр дотооддоо илүү үйлдвэрлэвэл тэр мөнгө үлдэж, ажлын байр бий болно.
- Анхаарах зүйл
- «Бусад» бол бидний тооцоо: нийт импортоос жагсаасан бүлгүүдийг хассан. Бүлгүүдийг Эдийн засаг, хөгжлийн яам гаалийн мэдээгээр нийтэлсэн.